(Allkheyraad)
:-Maxaad ka ogtahay Gacan Saarka Riyaale iyo
Afqudhac? By Maxamed Cali Cilmi
Waxaa maalinba maanta ka dambeysa soo ifbaxaya xiriirka qotada dheer
qarsoodidana ah ee ka dhexeeya maamulka Gooni goosad doonka ee ka
arimiya gobolada waqooyi ee Somalia iyo Madaxweyne Ku xigeenka maamulka
Puntland Xasan Dahir Maxamuud (Afqudhac).
Iyadoo laga wada dharagsan yahay qaabkii sahlanaa ee uu maamulka
gooni goosadka ula wareegay Xarunta Gobolka Sool ee Laascaanood ka dib
markii ay wax iska caabin ah kala kulmi waayeen maamulka Puntland ee
ay shacabka SSC u arkayeen maamul iyaga matala ayaa haatan waxaa soo
kordhaya xogo dheeraad ah oo cadeeynaya in Maamulka Puntland gaar
ahaan madaxdiisa sare ay Qayb weyn ka ciyaareen in gobolada SSC loo
gacan galiyo maamulka Daahir Riyaale.
Sababtu waa maxay?
Maamulka Puntland ayaa waxaa uu culeys baaxad weyn ah ka so fuulay dhinaca
xukuumada kali taliska ee dalka Itoobiya oo ka cabaneysa in mamaulka
Puntland uu ku guul dareysatay in uu wax ka qabto tuhun weyn oo ay
Itoobiyaanku ka qabeen degaamada SSC gaar ahaan Laascaanood oo warar
badan oo ay mukhaabaraadka Itoobiya u jooga Puntland ka gudbiyeen
degaamada SSC iyaga oo ku doodaya in ay xafiisyo ku lee yihiin
Magaalada Laascaanood Jabhada ONLF.
Cadaadiska Baaxada leh ee kaga yimid dhinaca Itoobiya ayaa sababay
in Madaxada sare ee Puntland oo eegaya dantooda gaarka ah ka aqbaleen
xukuumada Males in ay faaruqiyaan Magaalada Laascaanood taaso dhalisay
in subaxnimadii Arbacada bishii October 15 2007 mar qura ka wada
baxeen magaalada Laascaanood ilaa 70 tikniko ah oo Puntand ka joogay
magaalada waxaana kalaintoodii soo buuxiyay laba tikniko ah oo ay
wateen Cali Sandule iyo Xuseen Taarwale ka dibna ay galabnimadii dambe
ay maleeshiyaadka gobolada Waqooyi ka soo guureen degaanka Xargaga
iyagoo fadhiisin ka dhigtay halka Loo yaqaano Maraaga.
Mar haddii Madaxda Sare ee Puntland ka arimisa gaar ahaan kuwa sida
rasmiga uga taliya sida Cadde Muse, Maxamed Cali Yuusf (Gaagaab) iyo
Cali Cabdi Awaare ay ka aqbaleen Males in ay maleeshiyaadkooda kala
Baxaan degaamada SSC yaa shacabka SSC u matala Puntland?
Yaa Shacabka SSC U Matala
Puntland?
Puntland waa maamul ku dhisan hab qabiil oo ay qabaailka Hartiga u
badan ku qaybsadeen awooda Maamul ee Puntland.
Beesha Majeerteen Waxa ay maroorsatay hagaanka Sare ee
Madaxweynaha,Beesha Dhulbahante Waxaa ku soo aaday Ku xigeen
Madaxweyne halka Beesha Warsangali la siiyay Gudoomiyaha Baarlamaanka,
Saddexda awoodood ayaa ah kuwa isu dheelitaran o aan u shaqeyn qaab
dawli ah balse u shaqeeya qaab hogaamiyo kooxeedyo isu tagay iyada o
uu mid waliba isagu u madax banaan yahay waxa ka dhacaya gobolada ay
beeshiisu degto.
Beesha Dhulbahante ayaa doorashidii 2005 ka dib ee ka dhacaday
Puntland waxaa jagadoodii nasiib u yeeshay in uu qabto Xasan Daahir
Maxamuud (Afqudhac) oo ka hor inta uusan Cadde Soo xulan ka soo
kictimay Nairobi.
Afqudhac Qaabkee Ayuu Ku Soo
Galay Siyaasada Somalida ?
Xasan Daahir Maxamuud (Afqudhac) waa nin aan wax badan ka aqoon
siyaasada Somalida takhasusukiisuna waxa uu ahaa diyaarinta
Mashaariicda Hay;adaha waxaana lagu tirayaa shaqsiyaadka tirada yar ee
18 sano ee la soo dhaafay ka waacinayay maamulka Hargeysa Cunida
kaalmada Hay’adaha caalamiga ugu talagaleen SSC maadma uu diyaarin
jiray Afqudhac mashaariic fara badan oo aanu mid ka mid ah waligii soo
gaadhin gobolka Sool.
Afqudhac waxaa uu ka mid ahaa shaqsiyaadkii 2004 madaxweynaha
Somalia Cabdilaahi yusuf ka waacinayay xaga turjumaada luuqada
Ingiriiska xiligaas oo uu cabdilaahi u balan qaaday in uu xildhibaan
ka dhigi doono balse taa bedelkeeda markuu Cabdilaahi uu ogaaday in
Afqudhac yahay nin jilicsan oo aan sidaa xooga u saareynin danta
dadkiisa balse ku dadaale oo kaliya buuxinta jeebkiisa ayuu ku
qanciyay Gen Cadde in uu ka dhigto ku xigenkiisa sidaasna uu ku
fadhiistay kursigii beelaha SSC ay ku lahaayeen maamulka Qabiilka ku
dhisan ee Puntland.
Xidhiidhka Afqudhac Iyo Maamulka
Riyaale.
Afqudhac Xidhiidh toos ah lama laha Daahir Riyaale laakin waxaa uu
si joogta ah ugu xiran yahay rag Riyaale ku dhawdhaw oo uu ka mid
yahay Xildhibaan ka soo jeeda Gobolka Sool oo lagu magacaabo Dhakool
ahaana ninkii abaabulay maleshiyaad laga qoray gudaha Laascaanood oo
tagaeersanaa maamulka Riyaale isaga oo fasax ka haysta Afqudhac taana
waxaa cadeyay Gudigii nabad galyada Gobolka Sool xiligii maamulka
Puntland ka talineysay.
Waxaase la yaab leh in Afqudhac uu isaga oo qudha waramo halka raga
soo waca aysan siin wax xog ah oo ku saabsan maamulka ay ka tirsan
yihiin.
Aniga oo aan dooneyn in aan dib ugu laabto maclumaadkaas oo aan
haatan ka hor soo bandhigay ayaa waxaan bal wax yar ka taabaneyaa
lugooyada joogtada noqtay ee uu ku hayo Afqudhac Shacabka SSC iyo sida
uu u kala fogeeyobeelaha SSC Afqudhac oo la tashi la sameya koox
dhalin yara ah oo ilaashada oo kaliya qayilaadooda Laascaanoodna looga
yaqaano “Garan Ley”.
1-
Afqudhac Waxaa uu Fasax u siiyay saddex masuul oo ka
tirsanaa maamulka Riyaale in ay ka qortaan maleeshiyo beeleed isaga oo
ku amray gudiga nabad galyada in aan lala hadlin ragaas ka socday
maamulka Riyaale.
2-
Afqudhac si uu colaad Maxamuud Garaad iyo Faarax Garaad u
abuuro ayuu waxa uu dagaal iyo weerar joogta ah ku qaaday Xaabsade
isaga oo ugu danbeyna ku qanciyay Odayga ka sareeya isaga in uu xilka
ka qaado taaso aakhirkii sababtay in uu Xaabsde isu dhiibo maamul
cadaw u ahaa ka dib markii goor aroor ah ay boolis ka amar qaata
Afqudhac ay ku soo weerareen aqalkiisa Laascaanood oo ay ku kalifeen
in uu caga cadaan kaga carro .
3-
Afqudhac Waxaa uu amar siiyay ciidamda beelaha SSC ee ku
sugnaa Jiida Gambadhe in ay san wax weerar ah qaadin subaxdii ay
maamulka Waqooyi galbeed ku duuleen Degaanka Dhamasaar oo ay ka
qafaasheen rag uu Deyr Xaaji Cabdi ka mid ahaa subaxaas ayaana ugu
dambeysay Afqudhac in uu cag soo saaro degaanada SSC ka dib markii ay
shiideen Shacabka Tukaraq oo ka carooday hadal ka soo yeeray Afqudhac
kaaso ahaa “ Maxaad naga taqaaniin markaan doono Somaliland ayaan isu
dhiibnaa” hadalkaana wuxuu yiri mar ay qof dumar ah weydiisay suaal
ahayd "Madaxweyne soo ma ogid in Deyr la qafaashsay”.
4-
Afqudhac waxaa uu xooga saaray in uu kala dareeriyo
maleeshiyo beeleedyo SSC ka soo jeeday iyo xooga uga yimid gobolada
Mudug iyo Nugaal kuwaas oo uu aakhirkii kala diray ka dib markii ay
waayeen wax taakula ah iska daa mid uu siiyee waxaa la yaab noqotay
isaga oo afka u dhigtay xoogaagii yaraa ee ka so gaadhay jaaliyadaha
SSC.
5-
Afqudhac Waxaa uu ku guuleystay in uu Curyaamiyo ka miro
dhalinta go’aamadii Shirkii Boocame III isaga oo muddo lix bilood ah
Isimada SSC ku maaweelinayay magaalada Garowe .
6-
Afqudhac Waxaa uu xanibaad ku sameeyay oo uu xareystay
Gaadiidkii beelaha SSC qaarkood la soo degeen oo loogu talagalay dib u
soo celinta Sool .
7-
Afqudhac Waxaa uu is hortaagay in aysan Ismada Dhulbahante
ka bixin Garowe oo aysan ka tashan aayahooda isaga oo ka soo adeejiyay
Wiilka Baarqabka ah ee booliska u qaabilsan Afqudhac Sayid Jaamac
Cabdule kaaso oo galabnimadii ay isimadu ka soo caraabayeen Garowe uu
gaadhi tikniko ah ku horgooyay markii ay mareyeen kaantaroolka Garowe
ugu dambeyna ku kalifay in ay isimadu ku hanjabeen in ay lugeynayaan
ka dib markii ay ka daadageen gawaadhidii ay saarnaayeen.
Lama Soo koobi karo lugooyada uu Afqudhac ku sameeyay Degaamada SSC
balse dad badani waxa ay is weydiinayaan maxaa hada cusub oo ku
kalifay tafatirka Xargaga Online in ay soo badhigaan Qormooyinkan.
Maxaa Cusub Hadda?
Waxaa dhawaan ka ambabaxay xarunta Gobolka Cayn ee Buuhoodle
Saraakiil ka soo jeeda Degaamada SSC oo ka soo laabtay Qurbaha si ay
uga qayb qaataan dib u sifeynta Degaamada SSC ee Cadwga gacanta ugu
jira kuwaas oo ka dib markii ay muddo bilooyin ah ku sugnaayeen
magaalada buuhoodle oo ay isku duba rideen Ciidamo xoog leh oo ay ka
dhiseen gobolkan ayaa ay wada tashi ugu tageen Afqudhac iyo in uu ka
qayb qaato maamulka Puntland taakuleynta ciidamada Gobolka Cayn .
Ka dib markii ay in muda ah gaaf wareegayeen duleedka aqalka
Afqudhac madama lagu canaaday in ay dhaafaan ka dinka aqalka oo uu
Afqudhac dhigtay koox dhalinyara ah oo ka soo jeeda jufadiisa hoose
ayaa asbuuc ka dib fursad u heshay in ay la kulmaan Afqudhac maxaysae
kala kulmeen?
Saraakiishan ayaa ula tagay Afqudhac Ajanda rasmi ah oo lagu soo
celin karo deegaamada SSC ka dibna ku wargaliyay in uu ka maamul ahaan
bixiyaan saadka ciidamada hase ahaate qorshahaa qurux da badan ee ay
saraakiishu wateen ayaa noqday mid uu si weyn ugu anfariiray Afqudhac
oo aan dooneyn in SSC laga saaro maamulka Riyaale.
Waxaana uu Afqudhac ku wargaliyay Saraakiisha in ay ciidamada
keenaan Tukaraq,goobtaas oo ah goobtii uu haatan ka hor ka kala diray
ciidamo beeleedkii ka soo jeeda gobolka Sool.
Waxa ay dad badani is weydiinayaan maxay tahay ujeedada ku qasab
tay Afqudhac in uu yiraahdo xiligan oo aynu ka warqabno in loo soo
guuxayo Gobolka Cayn uu yiraahdo hala soo faruqiyo gobolka.
Akhritayaasha Sharfta lahow waxaa ay Xargaga Online haysaa Cadeymo
badan oo muujinaya in uu jiro xiriir qota dheer oo ka dhaxeeya Afqudhac
iyo maamulka Riyaale waxase ay shabakadu idiin balan qaadi doontaa in
ay qormooyin taxane ah idiin soo gudbiso oo aanu ku eegeyno dhaqaale
uruursiga Afqudhac iyo mushaharaadka uu joogtada uga helo beelaha bari
iyo galbeed ka xiga SSC.
xigasho: xargaga online
Ku Laabo |